Э.Тэмүүлэн: Хүмүүсээ хүндрүүлэхгүй, эндэгдэлгүй байлгахын тулд 28 хоног хатуу хөл хорио яаралтай тогтоох шаардлагатай байна

2021-04-07 Дэд онцлох 1

Коронавирусийн халдварын тархалт энэ хэвээрээ үргэлжилбэл үүсэх нөхцөл байдал болон яаралтай авах арга хэмжээ ямар байвал зохих талаар “TV5 телевиз” өнөөдөр ХӨСҮТ-ийн тархвар судлаач Э.Тэмүүлэнтэй онлайнаар холбогдон ярилцжээ.

Иймд энэхүү ярилцлагаас онцлон хүргэж байна.

ХӨСҮТ-өөс халдварын тохиолдлын тоог байнга хянаж яваа. Өчигдрийн байдлаарх тархвар судлаачдын тооцооллоор А гэдэг нэг халдвартай хүн цааш дунджаар 1.3 хүнд халдвар тарааж байна. Энэ тоо нэгээс их байна гэдэг халдвар цаашаа өргөжин, илүү тархаж буйг илэрхийлж байгаа юм. Хэрвээ 1.3-т үндэслээд яаралтай арга хэмжээ авахгүй бол ердөө долоо хоногийн дотор тохиолдлын тоо 1,000-аас дээш гарах магадлал маш өндөр болсон.

Бусад улсын жишиг, олон улсын байгууллагуудын зөвлөмжөөс харахад халдварын тархалтыг хумьж чадах хамгийн үр дүнтэй гол арга бол хатуу хөл хорио юм. Хүн амын дунд халдвар өргөн тархсан үед бид хэчнээн хүний нөөцөө нэмж, тандалтаа сайжруулж, ардаас нь хөөсөн ч яагаад ч гүйцэхгүй. Хамгийн баян улсууд ч ингэж чадахгүй байгаа.

Маш хурдан хугацаанд хөл хорио тавихгүй бол олноор илэрч байгаа тохиолдлуудын эмнэлэгт хэвтэх, хүндрэх нас барах тохиолдлууд 2-3 долоо хоногийн дараагаас харагдаж эхэлнэ. Ийнхүү халдварын тоо торойж гарсан өдрөөс хойш 2-3 долоо хоногийн дараа нас баралт, хүндрэлүүд харагддаг зүй тогтолтой юм. Сүүлийн өдрүүдэд нас баралт ихсэж байгааг та бүхэн харж байгаа байх. Аль болох хүмүүсийг хүндрүүлэхгүй, нас баруулахгүйн тулд яаралтай арга хэжээгээ авах шаардлагатай байна.

Бүхий л жишгээс харахад халдварын гинжин хэлхээг таслахад дор хаяж 28 хоног буюу халдварын хоёр нууц үеийн хугацаагаар хорьж байж халдварын тархалтыг бодитоор хумих боломж гарч ирнэ. Дотоодод халдвар гарснаас хойш манай улс гурван удаагийн хатуу хөл хорио тавьсан. Эхнийх нь маш их үр дүнтэй болж, халдварыг хумиж чадсан ч харамсалтай нь дараагийн хоёр хөл хорионы хугацаа богино байсан болохоор халдварын гинжин хэлхээ тасрахгүй, хорионы дараа халдвартай хүмүүс их гарч ирсэн.

Нийгэмд халдварын тоо огцом нэмэгдэж, геометрийн прогнозоор өсөж яваа бодит байдал бидэнд харагдаж байна.
Маш олон улсад халдвараас болж хүмүүс хэдэн зуу, хэдэн мянгаараа нас барж, хайртай дотнын хүмүүсээсээ хагацаж байна. Саяхныг болтол бид сайн барьж чадсан, цөөн нас баралттай байсан ч энэ туршлагаа хадгалж үлдэж чадсангүй. Одоо нас баралтаа багасгахын тулд яаралтай арга хэмжээ авч хөл хорио тогтоохгүй л бол байдал маш хүнд болно.

Яг одоогийн нөхцөл байдал гэвэл эрчимт эмчилгээний орнууд дүүрч оргүй болж байна. Мөн эрчимт эмчилгээгээр мэргэшсэн хүний нөөц нь туйлдаж, ядраад хязгаарлагдмал болж байна. Үүнтэй холбоотойгоор тохиолдлын тоо ихсэх тусам нэг хүнд тавих эмчилгээ үйлчилгээний чанар муудна, анхаарал суларна, орхигдох хүмүүс ихэснэ. Гэрээр хөнгөн гэж үлдэж байгаа хүмүүст тавих хяналт суларна. Тэр хэмжээгээр хүмүүс өвчнөө хүндрүүлж эмнэлэгт ирэхэд эрчимт эмчилгээний ор байхгүй, эрчимт эмчилгээний эмч ч олдохоо болино.

Гадаадад болж байгаа үйл явдал болох эрчимт эмчилгээний ор хүлээж байх зуураа нас барж байгаа аймшигт тохиолдлууд Монголд давтагдахаас урьдчилж сэргийлмээр байна.
Вакцинжуулалтыг эрчимтэй хийж буй энэ үедээ хатуу хөл хорио тавьж байж халдварын голомт тархалтыг сааруулан, хумиж чадвал вакцинжуулалтын үр дүн гарна.

Вакцинжуулалт хурдтай хийгдэж байгаа нь сайн хэрэг ч үүнтэй зэрэгцээд халдвар маш хурдтай тархаж байна. Энэ хэвээрээ байвал вакцинжуулалтын үр нөлөө маш бага гарна. Жишээ нь Израиль улс вакцинжуулалтаа маш эрчимтэй хийгээд хажуугаар нь хөл хориогоо сайн тавьсны үр дүнд нийгэм нь бараг хэвийн байдалдаа орчихоод байна. Гэтэл Чех улс яг адилхан вакцинжуулалтаа эрчимтэй хийсэн боловч бүх юмаа нээснээс болоод одоо эргээд хатуу хөл хорио тавихад хүрсэн.

  • /2040 ОНЫ МОНГОЛ/ ЗӨГНӨЛТ ӨГҮҮЛЛЭГ”
    2040 -аад оны эхэн үе юмсан. Нэгэн малгайтай хар нөмрөг нөмөрсөн шидэт саваатай хүн гарч ирлээ. Хар хүн хаана гай зовлон байна. Тэнд очвол бодит ертөнц дээр амьдын тамд унаж буй хүмүүст диваажин бүтээе гэж шийджээ. Ингээд хар хүн гудамжаар ганцаар алхаж явбал. Хорвоод таарах хүн бүр хачин муухай санагдав. Учир нь хар хүнд анзаарагдаж байгаа нь залуус мөнгө олох өчүүхэн ч эх үүсвэргүй залхуурсан нь тодорхой. Урин дулааны улиралд ахуйн архидалт залуусын хэт хүлээц муутай юм л бол зодолддог байдал тааралдана. Тэр бүхэнд амьдралд үнэн гэж бас бий. Уух ус, унаа тэргээс эхлээд хоол хүнс хомс гэсэн үг. Тэгэхээр хар хүн Улаанбаатарт очвол амьдрал цэцэглээд явчихна гэж төсөөлөх нь дэндүү гэнэн хэрэг боллоо. Энд хар тамхи, хүний наймаа, хүчингийн хэрэг, хулгай дээрэм энгийн үзэгдэл болсон гэх хүмүүсийн хов ярианууд хөвөрдөг.
    Хожим нь Хөвсгөл нуурын цэвэр усны нөөцгүй болж хонь малгүй болсон. Үер ус цэвэрлэх төхөөрөмжийг бүхэлд нь эвдэлчихжээ. Тиймээс иргэд нь бохир ус хэрэглэх сонголт үлдэв.
    Монгол Улсад “Ковид-19” цар тахлаас сэргийлэх хөл хорио тогтоосон жилүүдэд төрөөс иргэдээ тэтгэх хөрөнгө санхүү 0 болсон нь аль 2020 2021-ээд оны үеийн хэрэг. Үүний уршгаар өөрийгөө шатааж амьдаараа зулын гол болох амиа хорлолтуудыг бүгд мэднэ. Улаанбаатарын Ардчилалын гажуудал хувийн өмчийг шүтэх үзэл юунд хүргэв. Эдгээр дарга нар хойчын үр дагаварыг бодоогүй. Юуны түрүүнд баялагаа гадныханд алдаж өр тавьж гаднаас зээл авсны гутамшиг тохиов. Урдаас Мин, Чин улсын цэргүүд монголд цөмрөн орж ирж байгаа юм шиг бөөн бөөнөөрөө харагдана.
    Манай Хятадууд хүн төрөлхтөний дээд нь байх ёстой гэв. Хятад улсын иргэн Монголын хаана ч амьдрах эрхтэй гээд байр саваа бэлдэв. Удалгүй Монгол хүн баасаараа ногоогоо бордоод шавар тагзандаа амьдардаг Хятад соёл дэлгэрэв.
    Эцэст нь Хятадууд Монголын үнэ цэнэтэй өв түүхийг бүгдийн нураасан байх нь. Үүний оронд Хятадын их удирдагч Мао Зэдун Чан Кайши бүрэн зэвсэгтэй сүртэй хөшөө дайралдах нь олон үзэгдэнэ.
    Нөгөө хүчтэний өмнө хүчгүй нь буруутай гэдэг хойно. Хүчин мөхөстөж Монголчууд Хятадын Коммунизмд үнэнчээр үлдэх үзэл нь бүр ч илүү үлджээ. Хаа нэгтэй буу зэвсэг барьсан гадны цэрэг байрлана гэдэг колони орны шинж гэдэг. Хятад орны цэргүүд Монгол хүнийг дийлж эрхэндээ оруулах гэсэн сэтгэлийн сонин хөдлөлд автсан юм. Өөдөөс харж суусан Монгол хүн бүрт Хятадууд дургүй. Эх орондоо байгаа Монгол хүн Хятад оршин суугчидад татвар төлөх ёстой гэнэ. Хэрэв үгүй бол шоронд хатаах ч багадна гэж хууль хүртэл гарч амжжээ. Салхи үдшийн бүрэнхийн хамтаар хэн ч энэ хотод байвал арслантай тор руу орохтой адил аж. Яаж ч амиа алддаггүй юм аа гэхэд Хятадууд шоолно. Нулимсгүй тамалдаг Хятадуудад Монгол хүн алах гэдгийг тийм ч аймшигтай зүйл гэж хүлээж авахаа больжээ. Иймд буун дуу өдөр бүр тасраагүйн улмаас тэр. Хотын гудамж айдастай газар болон хувирчээ. Одоо хүн болгон л бусдад алуулах юм уу оршуулгын чулуу дэрлээд өлсөж үхэхээс өөрцгүй. Тэгээд л гэрээсээ гарвал өлссөн хүмүүс хулгайлаад идчихнэ гэж айдаг. Бүх Монгол бүсгүйчүүд бусдын нүднээс нуугдаад нэг шөнийг бие амар өнгөрүүлчихмээр газар Оросын хил бараадвал зохих. Даанч Хятад цэргийн сүрэг хаа нэгтээгээс цуглаад халх бүсгүйчүүд баригддаг.
    Тэр үед Хятад эрчүүд Монгол хүүхэн хүний биеийг хэдийнээ үзчихсэн байсан нь монгол эрчүүдийн хүслийг сулруулсан үлгэр мэт үгүй болсон байв.
    Зөвхөн Хятад эрчүүд нэг л сэжигтэй үйлдлүүдийг хийж байгаагаас андашгүй. Ийм хөөрхөн Монгол охид бүсгүйчүүдтэй танилцах гэж оролдоно. Цогцос олдож байсан газруудаар Хятад хүн мэр сэр үзэгдэж эхэлсэн.
    Тэгээд л хүмүүсийн хов ярианы үнэнийг батлан байна л гэж хар хүн бодсон. Тэгж бодохын зуур хар хүнд өөрийн эрхгүй харамсах харуусал ноёлж байж. Хар хүнд гэнэт цусны эвгүй хурц үнэр ханхлав. Тэр үнэрийг хайж яваад овоорсон бөөн үхдэлүүдийн дунд хэн нэгэн сөхөрч суугааг олж харав. Нүдэнд час улаан дээлтэй, нам нуруутай, туранхай, цагаан толгойтой хөгшин эмгэний зүг зоримог алхав. Эмгэний харцнаас бүх зүйл ойлгогдоно. Гол нь эмгэн баруун гартаа 30 см том хутга бариад хоол хийдэг сав урдаа тавив. Эмгэн хар хүний нүдний өмнө хутгаараа сая харж суусан аль нэг үхдэлийн цээж рүү нэвт шаав. Тэгснээ бүр ч муухайн биеэс нь мах шулж авсаар сав бялхтал дүүргэнэ. Ингэхдээ эмгэн талийгаачийн эхлээд баруун нүдийг нь дараа нь зүүн нүдийг нь ухаж авчээ.
    Хамгийн жигшим нь эмгэн ухсан нүдээ амандаа үмхээд авсан. Тэгтэл үрчлээтээд бараг л хамартайгаа нийлж орхисон уруулаа ямар нэг юм хазаж байгаа мэт хөдөлгөнө. Эсвэл эмгэн үхсэн хүний хамаг арьсыг нь өвчин алчуур мэт дэлгэв. Сүүлдээ талийгчийн толгойг тасдаж чанан хэмээн амандаа үглэв. Өнөөх эмгэн өлсөж үхэхгүйн тулд өөр аргагүй болоод тэгсэн биз.
    Тийм хэрцгий эмгэн толгойгоо дээш болгоход аманд нь хэсэг мах харагдав. Гэнэт бүр ч аймар юм боллоо.
    Газар нэлээдгүй холилдсон үхэдлүүдийн дунд хэсэг зуур үхсэн мэт хэвтсэн өндөр эр гэнэт босоод орилжээ. Үүнийг харсан эмгэн гайхсан цочсон нь хэмжээлшгүй.
    Мэдээж эмгэн эрийг анх хараад цочирдсондоо өөрийн эрхгүй харц шилжүүлснээ эгээ л царцаа шиг үсрэн босов.
    Үхсэн хүмүүст тээгэлдэн сандарч зугтахыг оролдох эмгэний замыг хар хүн хаасангүй. Гэвч араас нь хөөх эр эмгэний захаас зуураад бариад авав. Эмгэн эрийг хамаг хүчээрээ түлхээд зугтаасан ч баригдав. Тэгэхэд эмгэн эрийг буцаагаад түлхэнэ. Хоёул баахан цогцсын дунд үг дуугүй хэд зууралдав. Гэсэн ч хэн ялах нь анхнаасаа хэн хэнд нь ойлгомжтой. Өндөр эр хөгшнийг заамдаж унагаж орхив. Яг л хагас солиорчихсон эрийн царай төрхийн өөрчлөлт эмгэнийг алах хүсэлд хүчтэй цохилт өгсөн нь лавтай. Гэтэл эр эмгэний дээр гараад хоёр хуруугаараа зүүн нүдийг нь ухаж байхад, хар хүн эмгэний яг толгойн дээд хэсэгт хараад зогсож байсан.
    Дахиад эмгэн баруун нүдээ ухуулж байхдаа хар хүнээс энэ эрийг надаас салгаж ав л даа” хэмээн гуйсан ч хар хүн ямар ч хариу үйлдэл үзүүлээгүй ажээ.
    Төдөлгүй эр эмгэний хоёр нүдийг нь ухаад няцлаад хаячихсан. Ямартай ч хар дарсан зүүдэнд автсан хүн шиг хүсээгүй бүхнийг нүдээр үзэв. Хүний амийг амиар гэдэг шиг нүдийг нүдээр бололтой. Өмнө нь эмгэн эр хоёрын хооронд янз бүрийн л тооцоо байсан гэлтэй. Гэхдээ хэзээ нэгэн цагт муу хүмүүс хийсэн нүглийн замд бурханаас шийтгэл хүлээнэ. Хар хүн хүний мэдлээс хальсан далдын хүч шидэт саваандаа шивнэхээс өөр арга алга. Ямар ч байсан энэ бүхий л хугацаанд хүн гэдэг юм нүдний гэм болоод…. Үргэлжлэл бий. 1-р хэсэг төгсөв.
    Түлхүүр үг: Бидний оюун санааны нэгдэл нь газар нутгийн нэгдлээс ч хүчтэй байж чадна.
    Өгүүллэгийг бичсэн Н.Эрхболд 2021/4/7

Холбоотой мэдээ

ХӨСҮТ-д тагнуул, цагдаагаас шалгалт орсон нь үнэн

"ХӨСҮТ-ийн эмч нар PCR шинжилгээний хариуг хуурамчаар үйлддэг үү" сэдвээр өнөөдөр Эрүүл мэндийн

2021-04-20

Нийслэлийн хүн ам ихтэй хэсэг болон алслагдсан хороодод дархлаажуулалтын явуулын цэг ажиллана

Нийслэлийн болон төрийн өмчийн байгууллагын том оврын 40 автобусыг явуулын цэг болгоод байна.

2021-04-20

С.Бямбацогт: УИХ цэцийн дүгнэлтийг хүлээж авсан тохиолдолд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулна

УИХ‑ын Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн 2021 оны 02 дугаар

2021-04-20

Санал асуулга

Хатуу хөл хорио тогтоох хэрэгтэй юу?

Үр дүн

Loading ... Loading ...